Prawidłowa postawa ciała – wzorzec i cechy sylwetki
Prawidłowa postawa ciała nie jest cechą stałą, lecz dynamicznym procesem, który ewoluuje wraz z wiekiem, płcią oraz indywidualnymi uwarunkowaniami genetycznymi. Nasza sylwetka zmienia się nie tylko na przestrzeni lat, ale nawet w ciągu jednego dnia, reagując na poziom zmęczenia czy aktualny stan emocjonalny. Postawa ciała stanowi swoiste „lustro duszy” – podczas gdy optymizm i pewność siebie manifestują się wyprostowaną sylwetką, uniesioną głową oraz sprężystym ruchem, stres i przygnębienie często zamykają ciało w skulonej, defensywnej pozycji. Zrozumienie tego wzorca jest kluczowe, by świadomie dbać o zdrowy kręgosłup i zachować sprawność organizmu niezależnie od okoliczności.
Współczesna fizjoterapia definiuje optymalną sylwetkę nie tylko jako prosty kręgosłup, ale przede wszystkim jako funkcjonalną i ekonomiczną bazę dla każdego ruchu. Aby uznać postawę za prawidłową i fizjologiczną, musi ona spełniać szereg rygorystycznych kryteriów – od biomechaniki, przez wydolność narządów wewnętrznych, aż po aspekt psychologiczny. Prawidłowa postawa ciała powinna zatem:
- spełniać wszelkie wymogi estetyczne i psychiczne
- zapewniać dużą wydolność statyczno-dynamiczną
- być pozycją wyjściową dla innych ruchów
- zapewniać ekonomię wydatku energetycznego
- nie zaburzać czynności narządów wewnętrznych
- zapewniać stabilność całego ciała
Postawa ciała przedszkolaka
Wiek przedszkolny to czas intensywnych zmian w układzie kostno-mięśniowym. Warto wiedzieć, że sylwetka małego dziecka znacząco różni się od postawy dorosłego, a pewne odchylenia są na tym etapie całkowicie fizjologiczne. Aby pomóc rodzicom w ocenie rozwoju swoich pociech, Instytut Matki i Dziecka opracował szczegółowy wzorzec prawidłowej postawy przedszkolaka.
1. Głowa i szyja
Głowa powinna być ustawiona prosto, w osi kręgosłupa, bez nadmiernego wysuwania brody do przodu.
2. Barki i łopatki
Barki ustawione symetrycznie (na tej samej wysokości), a łopatki powinny lekko przylegać do klatki piersiowej (u przedszkolaków dopuszczalne jest ich delikatne odstawanie).
3. Klatka piersiowa i brzuch
Klatka piersiowa powinna być dobrze wysklepiona. Charakterystyczną i prawidłową cechą w tym wieku jest lekko uwypuklony brzuch, co wynika ze słabszego jeszcze napięcia mięśni tłoczni brzusznej.
4. Kręgosłup
Widoczne są fizjologiczne krzywizny, ale nie powinny być one nadmiernie pogłębione.
5. Nogi i stopy
W wieku przedszkolnym naturalna jest lekka koślawość kolan (odstęp między kostkami przy złączonych kolanach nie powinien jednak przekraczać 4-5 cm). Stopy powinny być ustawione równolegle lub lekko na zewnątrz, z widocznym łukiem podłużnym podczas stania na palcach.
Charakterystyka prawidłowej postawy ciała przedszkolaka
Budowa ciała dziecka trzyletniego znacząco różni się od sylwetki sześciolatka – zmieniają się proporcje, wysokość oraz ciężar ciała. Charakterystyczny, wysunięty brzuch, wynikający ze słabszego jeszcze napięcia mięśni brzucha, jest typowym elementem budowy malucha (2-3 lata). U starszego dziecka element ten powinien stopniowo zanikać, choć w wieku przedszkolnym wciąż mieści się w granicach normy rozwojowej.
Fizjologiczna koślawość kolan
Koślawość kolan powinna naturalnie zmniejszać się wraz z wiekiem. Przyjmuje się, że u dziecka 2-letniego, przy złączonych kolanach, odległość pomiędzy kostkami przyśrodkowymi stóp wynosi ok. 4 cm. Z biegiem lat dystans ten powinien ulegać skróceniu, osiągając u dziecka 6-letniego wartość ok. 2 cm.
Fizjologiczne płaskostopie
Do ukończenia 4. roku życia stopy dziecka mogą sprawiać wrażenie płaskich. Jest to tzw. płaskostopie fizjologiczne, które występuje u prawie 90% dzieci w tym wieku. Wynika ono z faktu, że szkielet stopy nie jest jeszcze w pełni ukształtowany (zawiera wiele elementów chrzęstnych), a łuk podłużny jest maskowany przez obfitą podściółkę tłuszczową. Pełni ona ważną rolę ochronną dla wciąż rozwijającej się stopy malucha.